امروز و ساعت دقیقه می باشد.

بروزترین ها | زیارت قبور برای زنان حرام است!

محصول توصیه شده

زیارت قبور برای زنان حرام است!

زیارت قبور برای زنان حرام است!

امّا متأسّفانه گروه وهّابیان افراطى، به خاطر حدیث مشكوكى، زنان را به شدّت از زیارت این قبور باز مى دارند و حتّى در افواه عوام آنها در جنوب ایران مشهور است، زنى كه بر سر قبرى حاضر شود، میّت آن زن را به صورت برهنه مادرزاد مى بیند! این گروه بر حرمت زیارت قبور براى زنان، بیش از مردان پاى فشرده و با تنگ نظری در تحلیل و واکاوی مساله، به روایاتی تمسک می‌جویند که به صراحت مخالف با سیره و عرف متشرعه مسلمین در طول تاریخ بوده است.
انگار که علما و اندیشمندان اسلامی از صدر اسلام تا کنون هرگز این روایات را ندیده و بررسی نکرده اند و این دست از روایات فقط در زمان وهابیت از دل تاریخ اهل حدیث برآمده است. تمسک این گروه به این دست از فتاوا در حالیست که در بیش‏تر احكام اسلام مردان و زنان یكسان‏ بوده، و اگر استثنائى در میان آید، باید دلیل آن به خوبی بررسی و اشکار شود. در این گفتار نیز برآنیم تا با تحلیل نظام شبهه شناسی موضوعی و مفهومی، در این قبیل فتاوا، معیار صدق و کذب و قوت و ضعف آن را مورد بررسی قرار دهیم.

ریشه های اشکال تراشی وهابیان در مساله زیارت زنان از قبور
روش وهابیان در استدلال و تمسک به فتاوی و نظریات خویش عمدتا برگرفته از روایات ضعیفی است که علمای اهل سنت در کتابهای خویش به نقل آنها پرداختند. در این مساله نیز وهّابیان براى اثبات حرمت زیارت قبور توسط زنان به چند حدیث تمسّك جسته‏اند:

الف: «لَعَنَ اللَّهُ زُوَّاراتِ القُبُورَ.»(1) که روایت مذكور در برخی از كتاب های اهل سنت با لفظ زائرات ذكر شده است. (2)

ب: ابن ماجه از حضرت على بن ابى‏طالب (علیه السلام) نقل كرده است كه روزى پیامبر (صلی الله علیه و آله) از خانه به در آمد و زنانى را دید كه بر راه نشسته‏اند. فرمود: «براى چه اینجا نشسته‏اید؟» گفتند: «در انتظاریم تا جنازه‏اى بیاورند.» فرمود: «شما او را غسل مى‏دهید؟» گفتند: «نه.» فرمود: «شما او را به سوى قبر مى‏برید؟» گفتند: «نه» فرمود: «شما او را دفن مى‏كنید؟» گفتند: «نه.» فرمود: «پس برگردید كه شما گناه مى‏كنید نه آنكه اجر مى‏برید.» (3)

بر همین اساس هیئت دائمی فتاوای وهابیان می‏گویند: «زیارت قبور تنها برای مردان مشروع است نه بر زنان، آن هم در صورتی که در شهر خودش باشد؛ یعنی بدون بار سفر بستن به جهت عبرت گرفتن». (4)

حضرت فاطمه (علیها السلام) هر روز جمعه قبر عموى گرامى اش حمزه (علیه السلام) را زیارت مى كرد و در آنجا نماز به جاى مى آورد و گریه مى نمود

بن باز، از مفتیان سابق این گروه نیز بر همین اساس چنین فتوا داده است: «برای زنان زیارت قبور جایز نیست؛ زیرا پیامبرصلی الله علیه وآله زنانی را که به زیارت قبور می‏روند لعنت کرده است. و دیگر این‏که زنان فتنه هستند، و صبرشان کم است. و لذا از رحمت خدا و احسان او این است که برای آنان زیارت قبور را حرام کرده است تا این‏ که نه فتنه‏گری کنند و نه دیگران را به فتنه بکشانند». (5)

وی با بی شرمی هر چه تمامتر در ارائه دلیل صدور این فتوا راجع به زنان می‏گوید: «از رسول خداصلی الله علیه وآله ثابت شده، زنانی را که به زیارت قبور می‏روند لعنت کرده است. این حدیث از ابن عباس و ابوهریره و حسان بن ثابت انصاری رسیده و علما از این حدیث استفاده کرده‏اند که زیارت برای زن‏ها حرام است؛ بلکه دلالت دارد بر این ‏که این عمل از گناهان کبیره است. لذا صواب آن است که زیارت زنان از قبور حرام است نه این ‏که فقط مکروه باشد. و سبب این امر – خدا داناتر است – این‏که زنان غالباً کم صبرند و لذا گاهی نوحه‏سرایی و مثل آن از کارهایی را انجام می‏دهند که منافات با صبری دارد که واجب است. و این ‏که زنان فتنه‏اند، لذا زیارت آن‏ها از قبرها و به دنبال جنازه رفتن آن‏ها گاهی باعث می‏شود که آن‏ها به توسط مردها گول بخورند و گاهی هم ممکن است که مردها به توسط آن‏ها گول بخورند. و شریعت اسلامی کامل به جهت سدّ ذرایع و بستن راه‏هایی آمده که به فساد و فتنه‏ها منجرّ خواهد شد. و این از رحمت خدا به بندگانش می‏باشد. و به طور صحیح از رسول خداصلی الله علیه وآله رسیده که فرمود: «من برای بعد از خود فتنه‏ای ضرردارتر بر مردان از زنان نگذاشتم.» بر صحّت این حدیث اتفاق است… و این‏ که برخی از فقها زیارت قبر پیامبرصلی الله علیه وآله و قبر دو صاحبش را استثنا، کرده‏اند گفتاری بدون دلیل است، و صواب آن است که منع شامل همه می‏شود و نیز شامل همه قبرها حتی قبر پیامبرصلی الله علیه وآله و حتی قبر دو صاحبش می‏شود، و این مورد اعتماد از حیث دلیل است». (6)

پاسخ به اشکال: تمسک وهابیت به روایات مخدوش و ضعیف السند
شكّى نیست كه بیش‏تر احكام اسلام براى مردان و زنان یكسان‏اند و اگر استثنائى در میان آید، نیازمند دلیل است. پیامبر (صلی الله علیه و آله) خطاب به مسلمانان فرموده است: «زُوروا القبورَ فَانّها تُذَكِّرُكُمُ الآخِرَةَ.» (7) هر چند خطاب این روایت به‏ جمع مذكّر است، امّا عرف آیات و روایات این است كه همه خطاب‏ها زنان را نیز در بر مى‏گیرند مگر دلیلى بر عدم اشتراك در میان آید. بدین سان، خطاب «زُورُوا» زنان را نیز در بر مى‏گیرد؛ همانند «اقیمُوا الصَّلوةَ» و «آتُوا الزَّكوةَ» كه مرد و زن را در بر مى‏گیرند.

اما حدیث نخست بنابر رأى برخى محدّثان سنّى، منسوخ است. ترمذى، كه ناقل حدیث است، مى‏گوید: این روایت مربوط به دوران پیش از تجویز زیارت قبور است؛ امّا چون پیامبر (صلی الله علیه و آله) زیارت قبور را جایز شمرد، زن و مرد را یكسان خطاب كرد (8). قرطبه گوید: این حدیث در شأن زنانى است كه بسیار به گورستان مى‏رفتند و حقّ شوهر خویش را فرو مى‏گذاشتند و گواه بر این رأى، كلمه «زوّارات» است كه بر مبالغه دلالت مى‏كند. با این همه این روایت، با حدیثى كه بریده نقل كرده و حاكم و ذهبى بدان تصریح نموده اند، نسخ مى شود. همچنین با روایتى كه عایشه از پیامبر (صلى الله علیه وآله) نقل نمود (كه پیامبر (صلى الله علیه وآله) از زیارت قبور نهى فرمود ولى بعداً امر به زیارت آن كرد)،(9) در تعارض است ; چرا كه ذهبى در حاشیه مستدرك روایت عایشه را صحیح دانسته است. (10)

حدیث دوم نیز اوّلًا از نظر سند مخدوش است؛ زیرا در سلسله راویان آن، دینار بن عمرو وجود دارد كه از نظر راوى‏شناسان اهل سنّت، مجهول و كذّاب و متروك و خطاكار است. ثانیاً، روایت به موضوع زیارت قبور نظر ندارد؛ بلكه نكوهش پیامبر (صلی الله علیه و آله) در آن، متوجّه زنانى است كه براى تماشاى جنازه آمده‏اند و هیچ كارى در تجهیز میّت بر عهده ندارد.(11)

از سویی وهابیان فراموش کرده اند که هر چه را انكار كنند، فعل عایشه را كه قبر پیامبر(صلى الله علیه وآله) و خلیفه اوّل و دوّم را در خانه خود جاى داده بود، نمى توانند انكار كنند، و این مساله در سیره همسران پیامبر، دختر رسول خدا، و صحابه به کرات به چشم می خورد و این بسی جای تعجب دارد که آنها فرمایش پیامبر را در این مورد نشنیده، و یا به آن عمل نکرده باشند.چنانکه در برخی از روایات آمده است:
ـ حضرت فاطمه (علیهاالسلام) هر روز جمعه قبر عموى گرامى اش حمزه (علیه السلام) را زیارت مى كرد و در آنجا نماز به جاى مى آورد و گریه مى‌نمود.(12)

ـ حضرت فاطمه(علیهاالسلام) قبور شهداى احد را هر روز یا هر سه روز زیارت مى كرد و در آنجا نماز به جاى مى آورد و گریه و دعا مى نمود.(13)

ـ در مورد عایشه نیز وارد شده است: وى قبر برادرش عبدالرحمن را در مكه زیارت مى كرد.(14)

ابن ابى ملیكه در این باره گوید: عایشه را دیدم كه قبر برادرش عبدالرحمن بن ابى بكر را ـ كه در حبشى(15) درگذشت و در مكه(16) مدفون گردید ـ زیارت كرد. همچنین مى گوید: روزى عایشه براى زیارت به طرف قبور مى رفت، به او گفتم: مگر پیامبر (صلى الله علیه وآله) از زیارت قبور نهى نفرمود؟ وى گفت: نهى كرد; ولى بعداً دستور به زیارت قبور داد.(17)

از سویی دیگر نیز علماى اهل سنت، فتوا به جواز زیارت قبور براى زنان داده اند و لعنى كه در حدیث آمده، به جهت صبور نبودن زنان است; اما اگر زنان صبور باشند، زیارت قبور براى آنها جایز است ; چنان كه صاحب التاج الجامع للاصول، به این امر تصریح كرده، مى گوید:«لعن» در حدیث، افاده تحریم زیارت قبور براى زنان را مى دهد، چون آنها معمولاً صبور نیستند و نا آرامى زیادى مى كنند، لذا هر حدیثى كه از خروج زنان براى تشییع جنازه(18) و یا زیارت قبور نهى مى كند، حمل بر همین معنا مى گردد; وگرنه در صورتى كه زنان صبور باشند و جزع نكنند و زیبایى هاى خود را به نامحرمان نشان ندهند و نیز همراه آنان، شوهرانشان و یا محرمى باشد تا فتنه گرى نكنند، اشكالى در جواز زیارت قبور براى آنان نیست مۆیّد این جواز عبارت است از:

1ـ عموم حدیث اول(19)

2 ـ قول عایشه (كه به پیامبر (صلى الله علیه وآله) گفت: چگونه زیارت كنم، آن حضرت فرمود: مثل من بگو: السلام على اهل الدیار من المۆمنین و المسلمین یرحم الله(20)…)

3 ـ عمل عایشه (كه قبر برادرش را زیارت مى كرد و وقتى عبدالله بن ابى ملیكه به او اعتراض نمود گفت: پیامبر (صلى الله علیه وآله) از زیارت قبور نهى نمود) ولى بعداً دستور زیارت داد.(21)

فهم ناقص و گزینشی علمای وهابی از این دست روایات، و عدم شناخت آنان از شأن،حقوق، و جایگاه زنان در اسلام، نتیجه برخورد سخیفانه ای است که اکنون نیز عرف عمومی جامعه سعودی را تحت تاثیر قرار داده است؛ طوریکه زنان را به عنوان شهروندان درجه دوم شناخته که حتی کمترین آزادیهای مدنی و اجتماعی ،نظیر حق رأی و رانندگی را نیز از آنان سلب می کند

– ملا على قارى مى گوید: ظاهر حدیث (شما را از زیارت قبور نهى نمودم و از این به بعد آن را زیارت كنید «نهیتكم عن زیارة القبور، فزورها») عموم را مى رساند; چون خطاب در «نهیتكم»، همچنان كه شامل مردان مى شود، زنان را هم در بر مى گیرد. البته اینكه ضمیر خطاب را مذكر آورده، از باب تغلیب و یا از باب اینكه اصل در خطاب مردان هستند، ضمیر مذكر آورده مى شود. از این رو منافاتى ندارد كه شامل زنان هم بشود. از این جهت، این احادیث دلالت مى كند كه زنان در حكم زیارت، مثل مردان هستند كه مى توانند قبور را زیارت كنند (البته با شروطى). این توجیه با روایتى كه از پیامبر (صلى الله علیه وآله) نقل شده هماهنگ است: آن حضرت از زنى مى گذشت كه در كنار قبرى گریه مى كرد; وى را امر به صبر نمود، ولى از زیارت قبر نهى نفرمود.(22)

– ابن عبدالبر گوید: دلیل كسانى كه زیارت قبور را براى زنان مباح مى شمارند، روایتى است كه از عبدالله بن محمد نقل كردیم. وى مى گوید: عبدالحمید حدیثى برایم نقل كرد… تا مى رسد به ابن ابى ملیكه كه گوید: روزى عایشه براى زیارت قبور مى رفت، به او گفتم: مگر رسول خدا (صلى الله علیه وآله) از زیارت قبور نهى نفرمود؟ گفت: چرا نهى فرمود، لكن بعداً دستور به زیارت قبور دادند.(23) نیز از ابن ابى ملیكه نقل شده است: عایشه قبر برادرش را از درون هودج، زیارت كرد. ابوبكر گوید مسرّد براى من حدیثى نقل نمود كه آن را از نوح بن دراج گرفته بود و نوح هم از ابان بن تغلب و او از جعفر بن محمد نقل كرد كه: فاطمه دختر رسول خدا (صلى الله علیه وآله) همیشه قبر حمزة بن عبدالمطلب را در روز جمعه زیارت مى كرد و روى آن را با سنگى علامت مى گذاشت.(24)

خلاصه سخن
در نهایت می توان گفت: فهم ناقص و گزینشی علمای وهابی از این دست روایات، و عدم شناخت آنان از شأن،حقوق، و جایگاه زنان در اسلام، نتیجه برخورد سخیفانه ای است که اکنون نیز عرف عمومی جامعه سعودی را تحت تاثیر قرار داده است؛ طوریکه زنان را به عنوان شهروندان درجه دوم شناخته که حتی کمترین آزادیهای مدنی و اجتماعی ،نظیر حق رأی و رانندگی را نیز از آنان سلب می کند.

پی نوشتها:

1- سنن ابى داوود، ج3،ص 218

2- التاج الجامع الأصول فی أحادیث الرسول، ج1، ص 382

3- سنن ابن ماجة، ج10،ص530-فتح البارى، ج 3،ص 148

4- اللجنة الدائمة، ج 1، ص 288

5- مجموع فتاوی بن باز، ج 2، ص 757

6- همان، ج 2، ص 753 و 754

7- سنن ابن ماجه، ج1،ص 500

8- سنن ابن ماجة، ج3،ص 371

9- السنن الكبرى، ج 4، ص 131- مستدرك حاكم، ج 1، ص 374.

10- وى گفته است: الحدیث صحیح.

11- وهّابیت مبانى فكرى و كارنامه عملى،ص111

12- مصنف عبدالرزاق، ج 3، ص 572 و 574; سنن الكبرى ،ج 4، ص 131

13- مستدرك الحاكم، ج1، ص 533

14- همان.

15- حبشى» كوهى است پایین تر از مكه كه شش میل از آن فاصله دارد: معجم البلدان، ج 2، ص 214

16- مصنف عبدالرزاق، ج 3، ص 570

17- سنن الكبرى، ج 4، ص 131

18- فتح البارى، ج 3، ص 148.

19- از پیامبر (صلى الله علیه وآله) نقل شده كه فرمود: «كنت نهیتكم عن زیارة القبور فقد اذن لمحمد فى زیارة قبر امه فزوروها فانها تذكر الاخرة»; من شما را از زیارت قبور نهى مى كردم، اما به محمد اجازه داده شد كه قبر مادرش را زیارت كند. پس از این به بعد قبور را زیارت كنید كه آخرت را به یاد شما مى آورد. پنج نفر از صاحبان صحاح این روایت را نقل كرده اند و فقط بخارى آن را نقل نكرده است و لفظ آن از ترمذى است.

20- مصنف عبدالرزاق، ج 3، ص 571; این روایت را مسلم در صحیح خود (ج 3، ص 64) چنین آورده است: پیامبر (صلى الله علیه وآله) فرمود: جبرئیل فرود آمد و به من گفت: پروردگارت دستور مى دهد كه به زیارت اهل بقیع بشتابید و براى آنان آمرزش بطلبید. پیامبر (صلى الله علیه وآله) از رختخواب خود برخاست و به سمت بقیع رفت، عایشه نیز پیامبر (صلى الله علیه وآله) را تعقیب كرد و از فرمان خداوند آگاهى یافت. در این موقع به پیامبر (صلى الله علیه وآله) گفت: چگونه اهل بقیع را زیارت كنم؟ پیامبر (صلى الله علیه وآله) فرمود: بگو: درود بر اهالى این سرزمین از مۆمنان و مسلمانان، خدا گذشتگان و آینده گان را رحمت كند. چرا پیامبر (صلى الله علیه وآله) عایشه را از زیارت قبور نهى ننمود و حتى به او كیفیت زیارت را آموخت.

21- التاج الجامع للاصول، ج 2، ص 381.

22- مرقاة المفاتیح، ج 4، ص 248.

23- ذهبى این حدیث را صحیح دانسته است، ر.ك: مستدرك الحاكم، ج 1، ص 376.

24- تمهید شرح الموطá ج 3، ص 234.
تبیان

تاریخ: ۱۳۹۱/۱۲/۰۱ | بازدید:
مطالب تصادفی
مطالب مرتبط
ارسال نظر در "زیارت قبور برای زنان حرام است!"

(نمایش داده نمی شود)

پر کردن مواردی که * دارد، الزامیست.

تبلیغات متنی بروزترین ها